فصلنامه علمی کارافن

فصلنامه علمی کارافن

همبستگی هوش مصنوعی با کیفیت گزارشگری مالی و سودآوری شرکت: شواهدی از بورس اوراق بهادار تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی (کاربردی)

نویسندگان
1 هیات علمی رسمی
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه حسابداری ،دانشگاه علامه فیض کاشانی، کاشان، اصفهان، ایران.
10.48301/kssa.2026.560047.3367
چکیده
هدف: این پژوهش به بررسی رابطه بین سطح بلوغ هوش مصنوعی و کیفیت گزارشگری مالی و سودآوری شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران می‌پردازد.

روش : مطالعه با رویکرد ترکیبی انجام شد. در فاز کمّی، داده‌های پنل ۵۰ شرکت (۱۵۰ مشاهده شرکت-سال) طی ۱۴۰۰-۱۴۰۲ با استفاده از مدل اثرات ثابت تحلیل شدند. سطح بلوغ AI بر اساس چارچوب پنج‌سطحی (۰=عدم آگاهی تا ۵=نهادینه‌سازی کامل) از طریق تحلیل محتوای گزارش‌های سالانه و پرسشنامه سنجیده شد. متغیرهای وابسته شامل بازده دارایی (ROA)، نسبت P/E، و شاخص ترکیبی کیفیت گزارشگری مالی (FRQ) بودند. برای کنترل اندوجنیتی از جفت‌سازی تمایل (PSM) و متغیر ابزاری استفاده شد. در فاز کیفی، ۱۸ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با مدیران مالی انجام گرفت.

یافته‌ها: نتایج نشان داد سطح بلوغ AI با ROA (β=0.147,P<0.01)، P/E ( β=4.1,P<0.01 ) و FRQ

( β=0.274,P<0.01 ) رابطه مثبت و معنادار دارد. شرکت‌های با بلوغ AI≥ 3 میانگین P/E بالاتری (۱۲٫۱ در مقابل ۸٫۳، P<0.01) نشان دادند. یافته‌های کیفی موانعی چون تحریم‌ها و کمبود مهارت و عوامل موفقیتی چون حمایت مدیریت ارشد را شناسایی کردند.

نوآوری :این پژوهش از جمله نخستین مطالعاتی است که چارچوب بلوغ هوش مصنوعی را با شرایط بومی ایران تطبیق داده و با استفاده از روش‌های کنترل اندوجنیتی PSM) و( IV، شواهد تجربی از رابطه AI و عملکرد مالی در یک بازار نوظهور ارائه می‌دهد.

نتیجه‌گیری و پیامدها: شواهد حاکی از همبستگی مثبت بین بلوغ AI و عملکرد مالی است. نتایج برای اولویت‌بندی سرمایه‌گذاری در AI، توسعه نیروی انسانی، و تدوین الزامات افشای فناوری توسط نهادهای نظارتی کاربرد دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Correlation of Artificial Intelligence with Financial Reporting Quality and Corporate Profitability: Evidence from the Tehran Stock Exchange

نویسندگان English

maryam bahmani 1
MohammadAli Raddadi 2
1 Vice chancellor for education, Kashan Girls&amp;#039; Technical School
2 Learned Master&#039;s degree, Department of Management and Accounting, Allame Feiz Kashani, Kashan, Isfahan, Iran.
چکیده English

Purpose: This study examines the relationship between the level of artificial intelligence maturity and the quality of financial reporting and profitability of companies listed on the Tehran Stock Exchange.

Design/Methodology: We employ a sequential explanatory mixed-methods design. The quantitative phase analyzes panel data from 50 firms (150 firm-year observations, 2021-2023) using fixed-effects regression models. AI maturity is measured via a contextualized five-level framework (0=unaware to 5=fully institutionalized) derived from content analysis of annual reports and survey responses (n=42, 84% response rate). Dependent variables include return on assets (ROA), price-to-earnings ratio (P/E), and a composite financial reporting quality index (FRQ). To mitigate endogeneity concerns, we utilize propensity score matching (PSM) and instrumental variable (IV) estimation. The qualitative phase involves 18 semi-structured interviews with CFOs.

Findings: Regression results indicate AI maturity is positively associated with ROA (β=0.147, p<0.01), P/E (β=4.1, p<0.01), and FRQ (β=0.274, p<0.05), controlling for firm size, leverage, and age. Firms with AI maturity ≥3 exhibit significantly higher average P/E ratios (12.1 vs. 8.3, p<0.01). Qualitative findings reveal key barriers (sanctions, skill shortages) and enablers (top management support, localized platforms).

Originality: This is the first study to adapt the AI maturity framework to Iran's institutional context and provide rigorous empirical evidence on the AI-performance link in an emerging market characterized by technology sanctions and data infrastructure constraints, using advanced causal inference techniques (PSM, IV).

Practical Implications: Results guide firms in prioritizing AI investments and inform policymakers on technology disclosure requirements and workforce development strategies.

کلیدواژه‌ها English

Artificial intelligence
AI maturity
Financial reporting quality
Firm profitability
Tehran Stock Exchange

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 25 خرداد 1405

  • تاریخ دریافت 10 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 25 خرداد 1405