دانشگاه ملی مهارت فصلنامه علمی کارافن 2382-9796 22 4 2025 12 22 Conservation and Development Strategy for the World Heritage of the Iranian National Railway راهبرد حفاظت و توسعه در میراث جهانی راه آهن سراسری ایران 240047 10.48301/kssa.2025.506129.3141 FA مرتضی فرح بخش استادیار، گروه مرمت بناهای تاریخی، دانشگاه سمنان 0000-0002-6961-8090 Journal Article 2025 02 24 This study investigates the preservation of the Iranian Transnational Railway as a World Heritage Site within the dual framework of development and conservation. Utilizing a descriptive-analytical method alongside interviews, observations, and document reviews, conservation and development strategies for the railway were prioritized. Questionnaire data were analyzed using SPSS software, with their statistical indicators and reliability assessed. The SWOT model was subsequently employed to identify strategies, and the Quantitative Strategic Planning Matrix (QSPM) was utilized for prioritization. SWOT matrix statements were weighted through interviews with a snowball-sampled group of 28 experts. Based on their feedback, 29 internal factors (16 strengths and 13 weaknesses) and 25 external factors (15 opportunities and 10 threats) were identified. Given the final scores of internal (3.23) and external (3.101) factors, proactive strategies (SO) were chosen as the preferred approach. The results indicate that a conservation-oriented approach in developing plans for the transnational railway is of utmost priority. Subsequent priorities include identifying and leveraging natural, historical, and cultural assets for revitalization, integrating World Heritage registration regulations and buffer zones into higher-level documents, establishing a national center for industrial and railway heritage documentation and research, proposing an investment and branding model for the railway, and assigning multifunctional roles to railway spaces. These findings can serve as a foundation for policymaking and macro-level planning to ensure the sustainable conservation and development of Iran's World Heritage railway. در این پژوهش به چگونگی حفاظت از میراث جهانی راه‌آهن سراسری ایران در فرایند دوگانه توسعه و حفاظت پرداخته شده است. بدین منظور با بهره‌گیری از روش توصیفی ـ تحلیلی و به‌کارگیری مصاحبه، مشاهده و مرور اسناد، راهبردهای حفاظت و توسعه راه‌آهن اولویت‌بندی شدند. داده‌های پرسشنامه‌ها با نرم‌افزار SPSS تحلیل و شاخص‌های آماری و پایایی آن‌ها بررسی گردید. سپس از مدل SWOT برای شناسایی راهبردها و از ماتریس برنامه‌ریزی استراتژیک کمی برای اولویت‌بندی استفاده شد. گزاره‌های ماتریس SWOT از طریق مصاحبه با جامعه آماری ۲۸ نفره متخصصان که با روش گلوله‌برفی شناسایی شدند، وزن‌دهی گردید. بر پایه نظر این متخصصان، ۲۹ عامل داخلی (۱۶ قوت و ۱۳ ضعف) و ۲۵ عامل خارجی (۱۵ فرصت و ۱۰ تهدید) شناسایی شد. با توجه به امتیاز نهایی عوامل داخلی (۳/۲۳) و خارجی (۳/۱۰۱)، استراتژی‌های پیشرو (SO) به‌عنوان استراتژی منتخب تعیین گردید. نتایج پژوهش نشان داد که تعهد به رویکرد حفاظت‌مدار در تهیه طرح‌های توسعه راه‌آهن سراسری بالاترین اولویت را دارد. پس از آن شناسایی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی در جهت احیا، الحاق ضوابط و مقررات وابسته به ثبت جهانی و حرایم میراث راه‌آهن در اسناد بالادستی، ایجاد مرکز اسناد و مطالعات میراث صنعتی و ریلی کشور، ارائه مدل سرمایه‌گذاری و برندسازی برای راه‌آهن و اعطای عملکرد چندگانه به فضاهای ریلی در اولویت‌های بعدی قرار گرفتند. این نتایج می‌تواند مبنای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی کلان در راستای حفاظت و توسعه پایدار میراث جهانی راه‌آهن ایران باشد. https://karafan.tvu.ac.ir/article_240047_052922be0831cfebcb16fd2b98bd8028.pdf