دانشگاه ملی مهارت فصلنامه علمی کارافن 2382-9796 22 4 2025 12 22 The Architectural Typological of the Fronts of Historical Houses of Shoushtar in Qajar period And a reflection on the causes of its formation گونه‌شناسی معماری جبهه‌های خانه‌های تاریخی شوشتر دوره قاجار و تأملی بر علل شکل‌گیری آن 238264 10.48301/kssa.2025.498450.3115 FA علیرضا تقی زاده دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. 0009-0004-9526-9391 علی عمرانی پور دانشیار، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران و دانشگاه کاشان 0000-0001-7288-451X محسن وفامهر استاد معماری، گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. 0000-0003-2951-1763 Journal Article 2025 01 20 Given the small number of historical Qajar houses remaining and the lack of in-depth studies on them, it is essential to understand the architecture of these historical houses, including those in the city of Shoushtar. Therefore, this article examines what characteristic spaces the main facades of Shoushtar houses have and what types emerge from their placement together on each Front? The aim of this article is to understand the main facades of Shoushtar houses that were built during the Qajar period. The research uses a qualitative approach and a historical interpretation method to understand the historical houses of Shoushtar. Then, the causes of the formation of the main Fronts of Shoushtar houses are examined from three perspectives: natural, environmental, and religious. The collection method was field and documentary. Among the 25 houses identified, 19 houses were selected as study samples, with the criterion of least interference in the main parts of the houses. The research findings show that the houses have different types on each front, which are built in an introverted and semi-introverted manner in a general system and based on their location in the historical context and its border with the river. Also, the division of the house space along the Koh- Qebleh axis into two mountain and Qebali sections, which creates a new axis in the form of a landscape, for visual openness to the outside of the house (river). باتوجه به تعداد اندک خانه‌های‌تاریخی قاجاری باقیمانده و کمبود مطالعات عمیق در مورد آن‌ها، لزوم شناخت معماری این خانه‌های‌تاریخی، امری ضروری‌است. شهر شوشتر نیز به واسطه قدمت تاریخی آن از این قاعده مستثنی نیست. لذا، این مقاله بررسی می‌کند که جبهه‌های اصلی خانه‌های‌تاریخی شوشتر، دارای چه فضاهای شاخصی هستند و از کنار‌هم قرارگیری آن‌ها، چه گونه‌هایی در هر جبهه پدید ‌می‌آید؟ هدف از این مقاله، شناخت جبهه‌های اصلی بخش عمده‌ای از خانه‌های‌شوشتر است که در دوره قاجار ساخته‌شده‌اند.<br><br>پژوهش، با رویکردی کیفی و به روش تفسیری‌تاریخی به شناخت خانه‌های‌تاریخی شوشتر می‌پردازد. همچنین از روش پیمایشی با حضور در خانه‌ها و نرم‌افزار شبیه‌سازی نیز استفاده شده‌است. سپس، علل شکل‌گیری جبهه‌های اصلی خانه‌های تاریخی شوشتر از سه منظر، عوامل‌طبیعی، عوامل‌محیطی و مذهبی( جهت قبله) مورد بررسی قرار گرفته است. روش گرداوری اطلاعات، به‌صورت میدانی و اسنادی بوده‌است. از بین 25 خانه شناسایی شده، تعداد 19 خانه به عنوان نمونه‌های مطالعاتی، با معیار کمترین دخل و تصرف در اندام‌های اصلی‌خانه‌ها انتخاب‌شده‌اند. بخشی از نقشه‌های مربوط به این خانه‌ها نیز رلوه و ترسیم شده‌اند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که خانه‌ها دارای گونه‌هایی متفاوت در هر جبهه هستند که در یک نظام کلی و براساس نحوه قرارگیری در بافت تاریخی و مرز آن با رودخانه، به‌صورت درونگرا و نیمه‌‌درونگرا ساخته شده‌اند. همچنین تقسیم فضای خانه در راستای محور کوه ـ قبله به دو بخش کُهی و قِبَلی بوده که در صورت قرارگیری خانه در مرز رودخانه، علاوه‌بر‌آن بخش‌ها، محور جدیدی به ‌صورت منظرگاه، جهت گشودگی بصری از داخل به بیرون خانه(رودخانه) ایجاد می‌کند. https://karafan.tvu.ac.ir/article_238264_d3359cce0e614c4c89b4315b4dc853f9.pdf